2021/10/15 23:09

بىلدۈرگۈ:

ۋەتەندىكى تور بېكەتلەردىن ماتېرياللارنى ئەينەن يۆتكەۋاتىمىز، ئاتالغۇلار بىزگە ۋەكىللىك قىلمايدۇ. يوقىلىش ئالدىدا تۇرغان ھۆججەت، يازمىلارنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن، سىزمۇ ماقالە-ئەسەر يوللاڭ.


ئوت ئىچىدىكى قىسمەتلەردىن

يوللىغۇچى: تامچە, 2021/05/10 08:05

ئالدىنقى تېما - كېيىنكى تېما

تامچە

«ئوت ئىچىدىكى قىسمەتلەردىن»

1-قىسىم  بىر جان ئۈچۈن كۈرەش

ئەتىيازنىڭ ئاپتىۋى يۈزنى كۆيدۈرگىنى بىلەن نامازشامدىن كىيىنكى ئاچچىق شامىلى ئادەمنىڭ جۇغىنى قورۇيدىغان مەزگىلى ئىدى.ئەتتىگەندىن بىرى ئەتىيازنىڭ تۇنجى جىڭى بىلەن ئالدىراش يۈرگەن بىر ئائىلە كىشىلىرىدىن دادام ئاپام مەن ۋە مىنىڭ ئەمدىلا بىر ياشتىن ئاشقان قىزىم يىڭىلا ھاكلانغان چايخانىدا كەچلىك تاماقتىن كىيىن تىلۋىزور كۆرگەچ  ھاردۇق ئىلىپ ئولتۇرىشاتتۇق .تۇيۇقسىزلا ئاپام  «قاپقاقنى كىم ياپا ئەمدى،تۈنۈگۈنكى شۇم خەۋەردىن كىيىن داداڭمۇ ئەزان بىلەن تەڭ تالاغا چاپالماس بولۇپ چۈشەكەپ قويۇلدى،بالام قوپە بۈگۈندىن تارتىپ ئەندى ئۇ ۋەزىپە ساڭا ئۆتتى »دېدى ماڭا بۇيرۇق ۋە ئۆتۈنۈش بىرلەشكەن مېھرىبان ئاھاڭدا.
مەن ئېرىنچەكلىك بىلەن قۇچۇغۇمدىكى بالامنى دادامغا تۇتقۇزۇپ تالاغا ماڭدىم .قاش قارايغان مەزگىل بولغاچقا ئىككى مېتىر يىراقتىكى ئادەمنىڭ شولىسىنى كۆرگىلى بولغان بىلەن ئەر ئاياللغىنى پەرىق ئېتىش قىيىن ئىدى.دەرۋازىمىزدىن چىقىپ سول تەرەپ قاتار كۆچەتلىك بولۇپ سوقا ئۆينىڭ تىمى تار كوچا بىلەن كىچىك ئېرىق ئارقىلىق ئايرىلىپ تۇراتتى .مەن ئىرىقتىن شۇنداق ئاتلاپ ئۆتۈشۈمگە ئېرىق بويىدىن ئىككى گەۋدىنىڭ شولىسى ئاي يورىقىدا  سوقا ئۆينىڭ تىمىغا چۈشتى. ئارقامغا قانداق بۇرۇلغىنىمنىمۇ بىلمەيمەن ھويلىغا يۈگرىگەنچە يىنىپ كىردىم دادامنىڭ «ۋاي نىم بولدى بالام »دىگەن ئاۋازىدىن ئېسىمنى يىغىپ ،ئۆزەمنىڭ ئاتلاپ ئۆتكەن ئىرىقنى كىچىپ كىرگەنلىكىمنى ئارانلا ھېس قىلدىم .مىنىڭ ئەلپازىمدىن بىرە مۈشۈك ياكى كۈچۈكتىن چۆچۈپ كەتكەن بولسا كىرەك دەپ ئويلىغان ئاپام بىر پىيالە سوغۇق سۇنى كەينىگە يۇشۇرۇپ كەلگەنچە يۈزۈمگە چاچتى.قاتتىق ئەندىكىپ كەتتىم.دادام «نەچچە كۈندىن تام تۈۋىدە بىر قارا مۈشۈك پەيدا بوپقالغان تۇراتتى .بايا چىقىپ كىتىۋاتقىنىڭىزدا ھەي مۇشۇ بالىغا شۇ مۆشۈك ئۇچراپ چۆچۈپ كىتەمۇ دەپ خىيالىمغا كەلگەنتى»دېدى دادامنىڭ سۆزى تۈگمەيلا ئاپام كايىشقا باشلىدى.«توۋا تازنىڭ ئەقلى چۈشتىن كىيىن دەپ ما ئادەمنىڭ گىپىنى قارا،بايتىن دىسڭىزمىدۇ؟».مەن بۇ ئۇقۇشماي قىلىنۋاتقان تالاش-تارتىشنىڭ كۈچىيىپ كەتمەسلىكىدىن غەيرەتكە كەلدىممۇ ياكى ئاپامنىڭ سەگىتىشىدىنمۇ ئەيتاۋۇر بوسوغىغا ئولتۇرۇپ تىلىمنى چايناپ تۇرۇپ«بىزنىڭ ئىرىقنىڭ بويىدا ئىككى ئادەم ئولتۇرۇپتۇ ،شۇنداقلا ئۆتۈشۈمگە ئورۇنلىرىدىن تۇرۋىدى تامدىكى شولىسىنى كۆرۈپلا قاچتىم »دېدىم.
«ھە!...نىمدەيدۇي ما بالا»دادام ئورنىدىن چاچراپ تۇردىدە يازنى كۆرمەي سالمايدىغان كالتە مەسىسىنىڭ كالىچىنى كەيمەيلا سىرتقا مېڭىشقا  تەمشەلدى.ئاپام دادامغا كالاچ كىيشنى ئەسكەرتكەچ كەينىدىن ئۇلىشىپلا چىقىپ كەتتى.قىزىم تۆرىدىكى يەكەندەزدا تاتلىق ئۇخلاپ قالغانىدى.مەن بىر قوقۇنۇچ بىر ئەندىشىدە سىرتتىن  كىلىدىغان ئاۋازنى تىڭشاپ ئولتادىم .
«قىنى بالام قىنى كىرىڭلار»ئالدىدا دادام كەينىدىن ئاي كۈنى توشۇپ قالغان ئايالدەك قوساق سالغان ئەرەنچە كىيىنگە بىرەيلەن ، ئوتتۇرا بوي قاراقۇمچاق 45-46ياشلار چامىسىدىكى بىر قاراشتىلا دېھقانلىغى چىقىپ تۇرىدىغان ئەركىشى ھەم ئارقىسىدىن دەرۋازىنىڭ ئاچقۇچىنى شاراقلاتقىنىچە ئاپام كىرىپ كەلدى.دادام ناتونۇش مېھمانلارنى  تۆرگە باشلىغاچ باياتىن يىغىۋەتكەن شىرەنى قايتا قويۇپ ،دەستىرخان سېلىش ئىشارىتىدە ماڭا ھەم مەزە ھازىرلاش بۇيرۇقىدا ئانامغا ئىشارە قىلدى.مەن دەستىرخان سېلىش جەريانىدا ھىلىقى ئەرەنچە كىيىنگەن كىشنىڭ ئاي كۈنى يىقىنلاپ قالغان چوكان ئىكەنلىكىنى بىلدىم ھەم دادامنىڭ سوئاللىرى ھەم ئۇلارنىڭ جاۋاپلىرىغا قۇلاق موللىسى بولۇشقا باشلىدىم .«شۇنىڭ بىلەن بالام ئەمدى تەپسىلىي پاراڭلىشىلى نەدىن سورايمىز  سىلەرنى ؟» .ئەركىشى خىجالەتچىلىكتە يەرگە ساڭگىلىغان بىشىنى كۆتۈرۈپ ئايالغا قارىدى.قارىماققىمۇ ئەركىشىدىن ئايال جانلىق ھەم تىتىك كۆرىنەتتى.ئايال ئوچاق بىشىدا چاي دەملەۋاتقان ئانامغا قاراپ تۇرۇپ گىپىنى باشلىدى.
«ھەدە بىز چاپچال قوغۇنچىدىن ،ئىككى قىزىم بار ئىدى .ھەر ئىككىسى مەكتەپكە كىرىپ باشلانغۇچتا بىرى 4سىنىپتا بىرى 6-سىنىپقا چىققان .بىز يىللاردىن يەنە بىر پەرزەنتىمىز بولسا ئاللاھ نىسىپ قىلسا ئوغول بولسا تەلىيىمىز قىز بولۇپ قالسا قېرىغىچە ھەمرايىمىز بولا دەپ بۇلتۇر ئاللا نىسىپ قىلىپ بۇ بالىنى بىرىپ قالسا بولىدۇ.بىز دەسلەپ ھىچكىمگە دىمەي بەش ئاينى ئۆتكۈزگەن ئىدۇق.ئۆيدىن تالاغىمۇ چىقمىدىم .بىركۈنى ئۆيدە ھىچكىم يوق چاغدا ھويلىدا پومىدۇر ئوتاپ ئولتاسام چاقسىنى شاراقشىتمايلا دادۈيدە ئىشلەيدىغان ئىككى ئايال كىرىپتۇ .ھەم پىلانسىز ھامىلدار بوپقاپسىز بۇنى باشقىلاردىن ئۇقتۇق شۇڭا ئەتە سەھەر چاي ئىچمەي تۇرسىڭىز كىچىك ئاپتۇبوستا ناھيەگە قان تەكشۈرۈشكە ئاپىرىمىز »دېدى .مەن ماقۇل دەپ باش لىڭشىتىپ قالدىم .بۇلتۇردىن بىرى مەھەللىدە ھامىلدار بولغانلارنى مەجبۇرىي ئاپىرىپ بالىسىنى ئالدۇرۋىتىپ بارغانلىغىنى كۈندە دىگۈدەك ئاڭلاپ قورقۇپ پۇت قولۇمدا جان قامىدى .ھەم پۇتۇمغا كەشمۇ كەيمەي ئېتىزغا يۈگەدىم ھەم بۇ ئادەمگە دېدىم .بىز ئۆيگە كىلىپ ئانچە -مۇنچە ئۆپچۈرىمىزنى يىغىشتۇرۇپلا مەلىمىزدىكى قىينئانامنى چاقىرىپ كىرىپ ئىككى قىزىمنى ھەم ئۆينى ئامانەت قىلىپ ،كېچىلەپ ئۆيدە با پۇلنى ئىلىپلا كىچىك ماشىنىنى بولاپ قارمايدىكى بىر شىرەم تۇققىنىمىزنىڭكىگە يولغا چىقتۇق.ئۇ يەگە بىرىپ شۇ تۇققانلارنىڭ ياردىمىدە بىر ئىغىز ئۆي تېپىپ ئىجارە ئالدۇق.بۇ ئادەم بامدات بىلەن ئىششىكنى تىشىدىن تاقاپ چىقىپ كىتىپ باشقىلارنىڭ دىققىتىنى تاتماسلىق ئۈچۈن قاراڭغۇ ماراڭغۇدا كىلىۋاتاتتى.بۇجەرياندا مەلىنىڭ كىچىك بوتكىسىغا تىلغۇن قىلىپ قىيىنئاپامنى چاقاتىپ ئەھۋال ئۇقۇپ تۇغانىدۇق.تەق ئالتە كۈن بوغان بىركۈنى ما ئادەمگە قىين ئىنىمدىن تىلغۇن قايتۇر دەپ ئۇچۇر كەپتۇ .تىلغۇن قايتۇردۇق . قىنئاپام تىلغۇندا قار يامغۇر يىغلاپ،بىزنىڭ ئۆينى دادۈيدىن پىچەتلىگەنلىكىنى بالىلارنىمۇ مەكتەپتىن توختىتىپ قويۇلغانلىقىنى  ،ئون كۈن ئىچىدە قايتمىساق تىرىلغۇ يەرنىمۇ مۇسادىر قىلىپ سېتىشقا چىقىردىغانلىقىنى ئۇقتۇرۇش قىلغانلىقىنى يەتكۈزدى..ئەر-ئايال ئىككىمىز بىر كىچە ئۇخلىمىدۇق.بىر تەرەپتە بىر جان يەنە بىر تەرەپتە ئىككى بالىنىڭ ھەم بىر ئائىلىنىڭ تەقدىرى.ئەتىسى بىر قارارغا كەلدۇق ھەم غۇلجىغا قايتتۇق.بۈگۈن سەھەر چۈشكەن ،يۈركىمىز يەنە مۇشۇ بالىغا تاتىشىپ ئۇنىڭ ئۈستىگە سەككىز ئايلىق بالا دىگەن تەييا بوپقالغان بىر تەن ئەمەسمۇ»ئايالنىڭ كۆز چاناقلىرىدىن ياشلىرى خۇددىي چىڭ ئېتىلمەس بوپقالغان تۇرۇبا جۈمىكىدىن بەس -بەستە چۈشىۋاتقان سۇدەك ئىقىۋاتاتتى.قولىدىكى چاقماق ئەرلەر قولياغلىقى بىلەن توختىماي سۈرتەتتى.
ياشلىق كۆزلىرى ئايال بىلەن تەڭ قىزارغان ئاپام شۇ ئارىدا گەپ قىستۇرۇپ «كۆپ يىغلىماڭ ئۇكام زۇۋالدا يامان بولىدۇ،بالىغىمۇ تەسىرى بولىدۇ»دېدى.
«ئەتتىگەندىن بىرى بىر پۇتىمىز مەلىگە بىر پۇتىمىز كەينىگە داجىيىپ قاتناشنىڭ ئەتىراپىنى نەچچە پىقراپ چىقتۇق ھەم قانداقلاچە بۇ كوچىغا كىپقالغىنىمىزنىمۇ بىلمەيمىز»دېدى.
ئاپام دوختۇر ئىدى.ئاستا ئۇ ئايالنى ئىشارە قىلىپ قازىناق ئۆيگە ئىلىپ كىردى.مەن قىزىمنى ياتقۇزۇش بانىسىدا ئۇلارنىڭ كەينىدىن تاپ بىسىپلا كىردىم .ئاپام ئايالنىڭ قان بىسمىنى ئۆلچە ۋاتقانىكەن .پاراڭلىرىنىڭ ئۇرانىدىن بۇ ئايالنىڭ تۇغۇت قان بىسىمى بارلىغىنى بىلدىم .ئاپام ئايالغا «ئۇكام ھازىرقى ھالەتتە بۇ بالىنى ئىلىۋىتىش بالىنىڭلا ئەمەس سىزنىڭمۇ ھاياتىڭىزغا خەۋىپ ئەكىلىشى مۈمكىن شۇڭا مەن بىر دوستۇم بىلەن مەسلىھەتلىشەي .سىز بۇ سىڭلىڭىز بىلەن بۇ ئۆيدە يىتىپ قىلىڭ .مەن ئاكىڭىز بىلەن يولدىشىڭىزغا سارايغا ئورۇن ھازىرلىۋىتىپ كىرەي .ئۇخلاپ قالمىسىڭىز مۇڭدىشامىز بولمىسا ئەتە سەھەر پاراڭلىشايلى »دېدى-دە  ماڭا بىرمۇنچە ۋەزىپىلەرنى تاپشۇرۇپ چىقىپ كەتتى.مەن ئورۇن راسلاش جەريانىدا بۇ ھەدىمىز بىلەن ئاچا-سىڭىلدەك مۇڭدىشىپ كەتتۇق.پاراڭ ئارلىقىدا ئۇنىڭ ئۇخلاۋاتقان قىزىمغا ئانىلىق مېھرىدە كۆز ئۈزمەي قاراشلىرى ۋە ئۇنىڭ قىسمەتلىرى يۈرەكلىرىمنى ئىزىپ تىخىمۇ ھېسسي مېھرىمنى قوزغىدى.پاراڭ-پاراڭ بىلەن ئاپام كىرگۈچە ئۇخلاپ قاپتىمەن .سەھەرناشتىلىققا ئاپام سەي قورۇپ ئەتكەنچاي ھازىرلاپ بىزنى ئويغاتتى.ئۇ ھەدىمىز بىر خىل خىجالەتچىلىكتە«ھاردۇق يىتىپ كەتكەن چىغى ھەدە بەك ئۇخلاپ كىتىپتىمەن، سەت بولدى »دىگىنىچە ئورنىدىن تۇردى ھەم مەندىن چاققان ھالىتىدە ئورۇن كۆرپىلەرنى يىغىشقا تەمشەلدى .ئاپام شۇ زامانلا «قويۇڭ ئۇكام قويۇڭ.سىڭلىڭىز با يەردە سىز نىمىش قىپ كىتىۋاتىسز يۈرۈڭ چاي ئىچەيلى»دېگىنىچە قولتۇغلاپ  ئىلىپ چىقىپ كەتتى.
بۈگۈنكى ئەتتىگەنلىك ناشتىلىق بىز ئۈچۈن بىر چوڭ كېڭەش سۈپىتىدە بولدى.«بولدى بىز كىچىچە پۈتۈشتۇق .»دېدى دادام«بۈگۈندىن تارتىپ چەتتىكى بىر ئىغىز ئۆي سىلەرنىڭ ،بىر ئاي دىگەن ھەش-پەش دىگۈچە توشۇپ كىتىدۇ.مەنمۇ ئۇزۇن يىل ھۆكمەتكە ئىشلىگەن ،ئاپىڭىزغا تىلغۇن قىممايسىز تاكى بالا تۇغۇلغىچە مۇشۇ ئۆيدە تۇرىسىلە ،ھەدىڭىز ناشتىدىن كىينلا سىلەر تۇردىغان ئۆينى سىرتىدىن قۇلۇپلاپ قويىدۇ.بىزنىڭ ئۆيگىمۇ ئاساسي قاتلامنىڭ تەشۋىقات تاقاتتۇق دەپ كۈندە نەچچە يوقلايدۇ.ھەدىڭىز ئىككىمىز ئاخشام ھەدىڭىزنىڭ بىر شاگىرتى بىلەن پاراڭلاشتۇق.ھەدىڭىز پىنسىيىدە بولغاچقا قۇربى يەتمەيدۇ شۇڭا شۇ سىڭلىمىز ياردەم قىلىدىغان بولدى .بالىنىڭ ئاي كۈنىگە توغۇرلاپ ئۆزى تۇغۇتتا تۇرۇپ بىرىدىغان بولدى.سىڭلىم يولدىشىڭىز بىلەن كىچىچە بەك كۆپ ئويلاندۇق .بۇرۇننىڭ ئۇچىنىلا كۆرسەك بولمايدىكەن ھەم يولدىشىڭىزنىڭ دىيىشىچە سىلەرمۇ شۇنداق ئويدا بوپتىكەنسىلەر.بالىنى ساق سالامەت بوشانغاندىن كىيىن ئەگەر ئوغول بولسا ئىلىپ چىقىپ كەتسەڭلا  تىرىك جانغا ئون يىگىرمە مىڭكوي جىرمانە بىلەن ئىشنى ئەپلىگىلى بولىدىكەن.ئىككى قىزىڭلا بولغاندىكىن قانۇننىڭ بىر يەلىرىگە ئىلىشتۈرۈپ يەرنى  تارتۋىلىشتىن ساقلىنىپ قالغىلىمۇ  بولغۇدەك مەن ئەتتىگەن ناھيەدىكى بىر مەمۈر ئاغىنەمدىن تەپسىلىي ئۇچۇر ئالدىم .بالا قىز بولۇپ قالسا سىلەر ئۆزەڭلامۇ بىرەسى چىقىپ قالسا بالىنى بىرىۋەتسەكمۇ مەيلىدى دىگەن ئويدا بوپتىكەنسىلەر .ھەدىڭىزنىڭ دوستى بالىغا يالغان ئۆلگەنلىك ئىسپاتى يىزىپ بەرسە يىللاردىن ھەدىڭىزگە داۋالىنىپ ھەم بالا دەردىدە زارلاپ يۈرگەن ئوقۇش خىزمەت دەپ بالا ئىلىش ئىقتىدارىدىن مەجبۇرىي قالدۇرۇلغان بىر سىڭلىمىز باتتى .ئەر ئايال مۇئەللىم شۇلاغا قىزىڭلارنى بىرىمىز ئۇلار سىلەرنىڭ يىزىدىن قويغان ھەممە جىرمانىنى سىلەرگە تەقلەپ بەرسە ھەم كىينچە ئۇرۇق تۇققان بولۇشۇپ بالىنى كۆز ئالدىڭلاردا خيىم خەتەرسىز چوڭ قىلسا دىگەب مەسلىھەتكە كەلدۇق »دېدى. بىچارە ئاچىمىز دۇنياغا ئەركىن كۆز ئىچىشتىن مەھرۈم قالغان بالىسىنى مېھرى بىلەن سىيلاپ «رەھمەت ئاكا-ھەدە....بالام ھايات قالسىلا مەيلى مەن ئۇنى كۆرەلمىسەممۇ ھايات ياشاپ تۇرغىنىنى يۈرگۈم تۇيۇپ تۇرسىلا مىنىڭ باشقا تىلىكىم يوق »دېدى.
ئىشلار شۇنداق بىكىتىلدى.راستىنى ئىيتقاندا ئاپام -دادام «بىر چوڭ جىنايەت»كە تەۋەككۈل قىلىۋاتاتتى.
بىز دىيىشكەندەك ئۇلارنى پىشايۋاننىڭ ئىچكىرى بۇلۇڭىدىكى دائىم قۇلۇپ بىسىقلىق تۇرىدىغان دالان ئۆيگە ئورۇنلاشتۇردۇق.ئۇلار ئەتتىگەنلىك ناشتىدىن بۇرۇن ھاجەتكە چىقاتتى .شۇ كۈندىن باشلاپ بىز دەرۋازىنى24سائەت ئىچىدىن تاقاپ يۈردۇق.چۈنكى كۈندۈزلىرى مەن قىزىم بىلەن دەرۋازا ئالدىدا ئولتۇراتتۇق ئاپام ئۇ ھەدىمىزگە ھەركەت بولسۇن ئۈچۈن ھويلىدا ئۇيان-بۇيان ماڭدۇراتتى.شۇنداق بىرەسىنىڭ قارسى بىزنىڭ ھويلىغا قايرىلغان ھامان مەن قىزىمغا گەپ قىلغان بولۇپ دەرۋازىنى شاراقشىتىپ «ئۆيگە كىرىپ ئۇخلايلى بالام »دەپ ئۆيگە ماڭغان قىياپەتكە كىرىۋالاتتىم.مەن كىرگۈچە ئاپام ھەدىمىزنى ئۆيگە سولاپ ئۈلگۈرەتتى.شۇنداق قىلىپ ئەر ئايال كىچىدە بىز بىلەن بىللە چايخانىدا تىلۋىزور كۆرەتتى. باشقا چاغلاردا ئۆيىگە پالاغلىق بىر ئاينى ئۆتكۈزدى.بىر كىچىسى تۇيۇقسىز ئاپام مىنى تۈرتۈپ «بالام ھەدەڭنىڭ تولغىقى تۇتتى.مەن سائەتكە قاراپ تۇدۇم تەخمىنەن يېرىم سائەت ۋاقتى قالدىمىكى ئاكاڭغا تىلغۇن قىلىپ قويدۇم ماشنىسنى ئىلىپ كىلىۋاتىدۇ .سەن دەرۋازىنى تاقىۋال داداڭ بىلەن ئاۋۇ ئاكاڭ بامداتقا تۇرۇپ قاپتۇ قاپسالغاندا ...دېدى
مەن دەرھال ئورنۇمدىن تۇردۇم .ئاڭغىچە دەرۋازا يوچۇغىدىن ھويلىغا ئاكامنىڭ ماشنىسنىڭ يورۇغى  چۈشتى.
ئۇلار ماڭدى ...مەن ئىچىمدە ئانا-بالىنىڭ  ئامانلىقىنى تىلەپ دۇئا قىلدىم·

داۋامى بار...

-«تامچە»
2007-يىلى 5-ماي