2021/10/15 22:26

بىلدۈرگۈ:

ۋەتەندىكى تور بېكەتلەردىن ماتېرياللارنى ئەينەن يۆتكەۋاتىمىز، ئاتالغۇلار بىزگە ۋەكىللىك قىلمايدۇ. يوقىلىش ئالدىدا تۇرغان ھۆججەت، يازمىلارنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن، سىزمۇ ماقالە-ئەسەر يوللاڭ.


مەشھۇر ئۇيغۇر يازغۇچىسى پەرھات تۇرسۇننىڭ رومانى

يوللىغۇچى: Tahir Imin, 2021/05/24 16:09

ئالدىنقى تېما - كېيىنكى تېما

Tahir Imin

2021/05/24 16:09 2021/05/24 16:11 دا تەھرىرلەندى، تەھرىر: Tahir Imin
مەشھۇر ئۇيغۇر يازغۇچىسى پەرھات تۇرسۇننىڭ رومانى ئامېرىكىدا نەشردە
غۇلام ئوسمان زۇلپىقار

يېقىندا، ئامېرىكا سايمون فرايزېر ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئىنسانشۇناس ۋە ئۇيغۇر تەتقىقاتچىسى دەررېن بەيلېر ئۆزى بىلەن يەنە بىر نامسىز تەرجىمان تەييارلىغان بۈگۈنكى زامان مەشھۇر مودېرنىست ئۇيغۇر يازغۇچىسى پەرھات تۇرسۇننىڭ «ئارقا كوچا» دېگەن رومانىنىڭ كولومبىيە ئۇنىۋېرسىتېتى نەشرىياتى تەرىپىدىن نەشر قىلىنىدىغانلىقىنى تۋېتتىردە بىلدۈردى. ئۇشبۇ خەۋەر تۋىتېردا ئىنتايىن كۈچلۈك دىققەت ۋە قىزىقىش قوزغىدى.
كولومبىيە ئۇنىۋېرسىتېتى نەشرىياتىنىڭ تور بېتىدە مەزكۈر رومان ھەققىدە مۇنداق تونۇشتۇرۇش بېرىلگەن: «‹ئارقا كوچا› خىتاي دۆلىتى تەرىپىدىن غايىب قىلىنغان مەشھۇر ھازىرقى زامان ئۇيغۇر يازغۇچىسى پەرھات تۇرسۇننىڭ ئادەمنى ھەيران قالدۇرىدىغان رومانىدۇر. ئۇ كىرىش قىيىن بولغان شىنجاڭنىڭ مەركىزىدە ۋاقىتلىق ھۆكۈمەت خىزمىتىنى تاپقان بىر نامسىز ئۇيغۇرغا ئەگىشىدۇ. يېزىدىكى ئازاب-ئوقۇبەت ۋە نامراتلىقتىن قېچىشنى ئىزدىگەن بۇ ئادەمنى بۇ شەھەردە كۈتۈۋالىدىغىنى سوغۇق نەزەرلەر ۋە رەت قىلىش بولىدۇ. ئۇ كوچىلارنى قىشلىق بۇلغىنىشنىڭ تومانلىرى ئىچىدە، ئۆزىگە سانلار ۋە پۇراقلارنى سۆزلەپ، ھاۋايى-ھەۋەس،يىرگىنىش، ئەسلىمىلەر ۋە ئەسەبىيلىك بىلەن كېزىپ يۈرىدۇ. 
پەرھاتنىڭ رومانى توسقۇنسىز ئەدەبىي ئىجادىيەت ئەسىرىدۇر. ئۇنىڭ قوزغىتىشچان پروزىسى بىر تۈركۈم ئۈلگىلىك دۇنيا يازغۇچىلىرىنىڭ توپىنى ئەسلىتىدۇ--ئۇنىڭدا مو يەندەك خىتاي يازغۇچىلىرى؛ كامۇس، دوستويېۋىسكى ۋە كافكالارنىڭ ئوبرازلىرى ۋە رىتىملىرى؛ ئېلىسېننىڭ ‹كۆرۈنمەس ئادەم› دېگەن ئەسىرىدىكى ئىرقچىلىقنىڭ لوگىكىسىنىڭ كەسكىن ئەمما بىمەنىزىمچە ئوپېراتسىيەسى بار بولۇش بىلەن بىرگە ئۇيغۇر ئەدەبىياتى ئەنئەنىلىرى ۋە سۇفىزم شېئىرىيىتى قاتارلىقلارنىڭ قوشۇلىشىدىن تۈزۈلگەن پەرھاتقىلا خاس بولغان بىر ئۇسلۇب بار.
‹ئارقا كوچا› شەھەردىكى يالغۇزلۇق، ئىجتىمائىي زوراۋانلىق، ئىنسانىيسىزلاشتۇرۇش ۋە مىللىيلىكنىڭ ئىرقچىلاشتۇرۇلۇشى ھەققىدىكى ئېنىق مەسەلدۇر. شۇندىمۇ، ئۇنىڭدىكى باش قەھرىماننىڭ ئاياللىق نازاكەت ۋە تۇنجى مۇھەببەت ھەققىدىكى جانلىق ئەسلىمىلىرى ئەسلىمە بىلەن تەسەۋۋۇرنىڭ قانداق قىلىپ چىدامچانلىقنىڭ تىرەن شەكىللىرىنى تەمىنلەيدىغانلىقىنى ئايان قىلىدۇ. تەرجىماننىڭ تونۇشتۇرۇشلىرى روماننى يازغۇچى بىلەن ئۇنىڭ ئەسەرلىرىنىڭ غايىب بولۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقارغان سىياسىي ئاتموسفېراغا جايلاشتۇرىدۇ.»
مەزكۈر رومانغا يەنە ئامېرىكىدا تۇغۇلۇپ ئۆسكەن ۋە پۇلىتزېر پروزا مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن تۈرك ئايال يازغۇچىسى ئېلىف باتۇمان مۇنداق باھا يازىدۇ: «پەرھات تۇرسۇننىڭ ‹ئارقا كوچا› رومانى ۋە دەررېن بەيلېرنىڭ يورۇتۇش خاراكتېرلىق تونۇشتۇرۇشلىرى ئىنگلىز تىللىق دۇنيا ئەدەبىياتىدىكى بىر تارىخىي ھادىسىدۇر. پەرھاتنىڭ ئۈرۈمچىدىكى بىر ئۇيغۇر ئىشخانا خىزمەتچىسىنىڭ ھاياتى ھەققىدىكى بايانلىرى ئۇنتۇلغۇسىز ۋە ئەقىلنى لال قىلىدۇ. روماننىڭ ئۇسلۇبى، كەيپىياتى ۋە دائىرىسى كامۇسنى ئەسلىتىپلا قالماستىن (ياكى بەلكى ئۇ ئالجېرىيە نۇقتىسىدىن چىقىپ يازغان يەنە بىر كامۇستۇر)، بەلكى يەنە بىزگە پۈتۈنلەي ئۆزگىچىلىك ۋە كۆرۈلۈپ باقمىغانلىق تۇيغۇسى بېرىدۇ. بۇ بىر ئۇتۇقتۇر.»
يوقۇرىدا زىكرى كەچكەن كىتاپ پەرھات تۇرسۇننىڭ «چوڭ شەھەر» ناملىق رومانىنىڭ 1-قىسمى بولۇپ، رومان ئەسلىدە ئۈچ قىسىم ياكى ئۇنىڭدىن كۆپ بولسىمۇ، قولىمىزدا (توغرىسى تەرجىمان دەررىن بەيلېرنىڭ قولىدا) ئىككى قىسمى ساقلىنىپ قالغان. ئۈچىنچى قىسمى ئاخىرقى چاغلاردا ۋەتەن ئىچىدىكى تورلاردا ئېلان قىلىنىپتىكەن. ئەپسۇسكى، ئۇنى ساقلىۋالالمىغان ئىكەنمىز. يېقىن كەلگۈسىدە روماننىڭ ئۇيغۇرچە ئىككى قىسمى بىر كىتاپ سۈپىتىدە نەشىر قىلىنماقچى.
https://cup.columbia.edu/.../the.../9780231202916...