2020/11/27 17:32

بىلدۈرگۈ:

ۋەتەندىكى تور بېكەتلەردىن ماتېرياللارنى ئەينەن يۆتكەۋاتىمىز، ئاتالغۇلار بىزگە ۋەكىللىك قىلمايدۇ. يوقىلىش ئالدىدا تۇرغان ھۆججەت، يازمىلارنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن، سىزمۇ ماقالە-ئەسەر يوللاڭ.


تارىخ ۋە بۈگۈن « 26 - دېكابىر » :

يوللىغۇچى: سايرام ئوغلانى, 2019/12/29 13:39

ئالدىنقى تېما - كېيىنكى تېما

سايرام ئوغلانى






تارىختىكى بۈگۈن ( 26 ـ دېكابىر ) :

1194 - يىلى مۇقەددەس رىم ئىمپىراتورى فېرىدېرىك 2 تۇغۇلغان . ئۇ باتۇخاننىڭ ياۋروپا يۈرۈشىدە سىتسىلىيە ئارىلىدىن مىسىرغا قېچىپ كېتىپ تىبابەت ئۆگەنمەكچى بولغان . ئەمما تەلىيىگە ئۆگەدەي قاغاننىڭ ئۆلۈمى ئۇنى ۋە دۆلىتىنى موڭغۇل ئىستىلاسىدىن قۇتقۇزۇپ قالغان . 1220 - يىلدىن 1250 - يىلغىچە ھۆكۈم سۈرۈپ، شۇ يىلى 13 - دېكابىر ئۆلگەن.

1530 ـ يىلى ھىندىستاندىكى موغۇل ئېمپىرىيىسى(1526 ـ 1858)نىڭ قۇرغۇچىسى«زەھىرىددىن مۇھەممەد بابۇر(1483 ـ 1530)»ۋاپات بولغان. ( بابۇرشاھ ئاتا تەرەپتىن ئەمىر تۆمۈر كۆرەگانغا،ئانا تەرەپتىن ساھىبقىران تۇغلۇق تۆمۈرخانغا تۇتىشىدىغان بولۇپ،ئۇ
ئاخىرقى شەرقىي چاغاتاي خانى مەنسۇرخان ۋە سەئىدىيە خانلىقى(1514 ـ 1687)نىڭ تۇنجى پادىشاھى سەئىدخان(1489 ـ 1533) بىلەن بىر نەۋرە بولۇپ،بابۇرشاھنىڭ ئانىسى قۇتلۇقنىگار خېنىم بىلەن مەنسۇرخان ۋە سەئىدخاننىڭ ئاتىسى سۇلتان ئەھمەدخان ئوخشاشلا شەرقىي چاغاتاي خانى تۇغلۇقزادە يۇنۇسخان(1424 ـ 1487)نىڭ ئۆز پەرزەنتلىرى ئىدى.). بابۇرشاھنىڭ قەبرىسى ھازىر كابۇلدا، تاغىسى سۇلتان ئەھمەدخان مازىرى ئاقسۇدا، مەنسۇرخاننىڭ تۇرپاندا،سەئىدخاننىڭ يەكەندە . بوۋىلىرى ئۇۋەيسخانۋە تۇغلۇق تۆمۈرخان مازىرى غۇلجىدا ساقلىنىۋاتىدۇ . بابۇر شاھ 1483 - يىلى 14 - فېۋرال تۇغۇلغان .
ۋاپاتىنىڭ 489 يىللىق خاتىرە كۈنىدە يۈكسەك ئېھتىرام بىلەن ياد ئېتىمىز ! 1530 - يىلى 26 - دېكابىر ، 2019 - يىلى 26 - دېكابىر . ***

1893 ـ يىلى دۇنياۋىي قانخور،ئۇيغۇرلارنىڭ قاتىلى،ئەشەددىي پومىشچىك ۋە كوممۇنست ماۋ خىتتاي تۇغۇلغان. ئۇ 1976 - يىلى 9 - سېنتەبىر ئۆلگەن .

1898 ـ يىلى كىيۇرى خانىم ۋە ئېرى رادىينى بايقىغان.

1941 ـ يىلى ئەنگلىيە باش ۋەزىرى چېرچىل ئامېرىكا كونگرىسىدا نۇتۇق سۆزلىگەن.

1957 - يىلى قاھىرەدە ئاسىيا - ئافرىقا ھەمكارلىق قۇرۇلتىيى ئېچىلغان .

1972 ـ يىلى ئامېرىكىنىڭ 33 ـ نۆۋەتلىك رەئىسى ھاررىي ترومېن قازا قىلغان.

1990 ـ يىلى ئىراننىڭ داھىيسى ئەلى خامىنىي ئاياتۇللا ھۇمەينى(1901 ـ 1989)چىقارغان سالمان راشىدنى ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىش توغرىلىق چىقارغان پەتىۋاسىنى داۋاملىق كۈچكە ئىگە قىلىدىغانلىقىنى جاكارلىغان.
(سالمان راشىد ئەسلى ھىندىستانلىق يازغۇچى بولۇپ،ئۇ پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ۋە ئاياللىرىغا ھاقارەت قىلىپ ئەسەر يازغاچقا،ھۇمەينى پۈتۈن دۇنياغا سالمان راشىدنى ئۆلتۈرگەن كىشىگە ئۇ قايسى دىندىن بولمىسۇن 5 مىليون دوللار ئىنئام ۋەدە قىلىپ،ئۇنىڭغا ئۆلۈم جازاسى بەرگەن.ئەنگلىيە دائىرىلىرى سالماننى ئۇزۇن مۇددەت قوغداپ تۇرسىمۇ،چىدىمىغان سالمان ئەپۇ سوراپ يۈرۈپ،كېينچە بۇ ئۆلۈم جازاسىدىن قۇتۇلغان). ئەلى خامىني 1989 - يىلى 4 - ئىيۇن قازا قىلغان ھۇمەينىنىڭ ئورنىغا ئىراننىڭ ئالىي مەنىۋىي داھىيسى بولغان .
** ئۇندىن باشقا ھۇمەينى ھەر يىلى رامىزاننىڭ ئاخىرقى جۈمە كۈنىنى«قۇددۇس كۈنى»دەپ جاكارلاپ،پۈتۈن ئىسلام دۇنياسىنى پەلەستىن خەلقى ۋە ئەقساغا ياردەم بېرىشكە چاقىرىق قىلغان بولۇپ،بۇ تەشەببۇس زور قوللاشقا ئېرىشكەن،ھازىرغىچە داۋاملاشماقتا ! تولىمۇ ئەپسۇس تا ھازىرغىچە بىرەر مۇسۇلمان داھىي بۇنداق دانا تەشەببۇسنى ئوتتۇرا شەرقتىكى پەلەستىنلىكلەردىن مىليون ھەسسە ئېغىر ئەھۋالدا قالغان قەيسەر مىللەت ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئوتتۇرىغا قويمىدى! (شۇڭا ئۆزىمىزنى ئالداپ يۈرمەيلى! ئۇيغۇرنى ئەرەپ،تۈرك ھۆكۈمدارلىرى 70 يىل ئۆگەيلەپ كەلدى) .

1991 ـ يىلى دۇنيادىكى تۇنجى ياۋۇز قىزىل جاھانگىر كوممۇنستلار دۆلىتى بولغان سوۋېت ئىتتىپاقى يىمىرىلىپ ،تارىخقا ئايلانغان.

2004 ـ يىلىدىكى بۈگۈنكى كۈندە تېنچ ئوكياندا يۈز بەرگەن يەر تەۋرەشتىن پەيدا بولغان دېڭىز تاشقىنىدا مالايسىيە،ھېدونېزىيە، تايلاند،بېنگال ۋە ھىندىستانلاردا جەمئىي 200مىڭدىن ئوشۇق ئادەم قازا قىلغان.

2006 ـ يىلى ئامېرىكىنىڭ 38 ـ نۆۋەتلىك رەئىس جۇمھۇرى فورد قازا قىلغان.

2019 - يىلى ئەردوغان : « 9 - يانۋارغىچە پارلامېنتتىن لىۋىيەگە ئەسكەر ئەۋەتىش رۇخسىتى ئېلىشقا تىرىشىپ ، لىۋىيە تەرەپنىڭ تەلىپى بويىچە قىسىم ئەۋەتىشنى ئويلىشىۋاتىمىز . تۇنىس ، ئالجىرىيە ۋە قاتار
« بېرلىن يىغىنى » غا قاتنىشىپ ، لىۋىيە مەسىلىسىدە رول ئوينىشى كېرەك . باندىت ھەفتەرنى قوللاۋاتقانلار ئىلگىرى مىسىر خەلقى سايلىغان قانۇنلۇق ھاكىمىيەتنى قوراللىق ئاغدۇرۇۋەتكەنلەرنىڭ دەل ئۆزى ئىدى » دېدى. 

سىياسەت ئوينىيالايدىغان موللا مانداق بولىدۇ!

ئىراندىكى ئافاق خوجا ئەلى خامىنى پۈتۈن دۇنياغا 25 - دېكابىر مىلاد بايرىمىلىق تەبرىك ۋە چاقىرىق يوللاپ مۇنداق دېگەن : « ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئورنى مۇسۇلمانلارنىڭ ئىچىدە خىرىستىئانلاردىكى ئورنىدىن قېلىشقۇسىز . ئۇ پۈتۈن دۇنيانى زالالەت ، جاھالەت ، پالاكەت ۋە ئىنسان قېلىپىدىن چىققان پاجىئەلەر قاپلىغان چاغدا تۇغۇلغان . ئۇ ئىنسانلارنى يالغۇز بىر ئاللاھقىلا بويسۇنۇشقا بۇيرۇپ ، ھەقىقەتكە قارشى كۈچلەرگە قارشى تۇرۇشقا بۇيرىغان . ئەمما ئۇنىڭ ھازىرقى ئەگەشكۈچىلىرى دەل تەتۈرىنى قىلماقتا . مۇسۇلمانلار ۋە خىرىستىئانلار بىرلىشىپ ، ئىنسانىيەتكە ۋە ھەقىقەتكە قارشى قارا كۈچلەر ۋە لۈكچەك - باندىتلارغا ئورتاق قارشى تۇرۇشى كېرەك ! » .

ئەلى خامىنى ئاياتۇللاھ ھۇمەينىنىڭ ئىز باسارى بولۇپ ، ئۇستازى سەكراتقا چۈشكەندە ، ئۇنىڭ نوپۇزىنى ئاشۇرۇش ئۈچۈن 1989 - يىلى 4 - ماي شىمالىي كورىيە ۋە خىتايغا زىيارەتكە ئەۋەتكەن . بىراق 1989 - يىلى 9 - ماي چۈشتىن كېيىن سائەت تۆتتە دېڭ ئەلى خامىنى بىلەن كۆرۈشكىلى چىقمىغان . بۇنى ئۆزىگە ھاقارەت دەپ چۈشەنگەن خامىنى دەرھال ئۇيغۇر خەلقىنى كۆتۈرۈپ چىقىپ تەھدىت سالغان .
بۇ چاغدا باندىتلار ئاغدۇرۇلۇش خەۋپىدە بولۇپ ، ئۇلار ھەر چارە بىلەن خامىنىنىڭ ۋەتىنىمىزدە زىيارەتتە بولۇشىنى توسماقچى بولغان . ئەمما ئۇ ئۆزىگە ئۇيغۇرلاردىن خەۋپ كەلمەيدىغانلىقىنى ئېيتىپ چىڭ تۇرۇپ ، 11 - ماي ئاخىرى دېڭنىمۇ كۆرۈشۈشكە مەجبۇر قىلغان . ھەم 12 - ماي جۈمە نامىزىنى قەشقەر ھېيتگاھتا ئىمام بولۇپ ئوقۇپ ، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ كۈچلۈك قوللىشى ۋە مەدىتى بىلەن خىتايلارنى ئۆزىگە پايدىلىق كېلىشىملەرگە ئىمزا قويغۇزۇپ زەپەر قۇچۇپ قايتىپ كەلگەن . ئۇ كېتىپ بىر ئايغا قالمايلا پېكىندە قىرغىن باشلانغان . 4 - ئىيۇن 10 مىڭ ئادەم قىرىلىپ بولغاندا ، ھۇمەينىنىڭ جېنىمۇ تەڭ چىقىپ ، خامىنى شۇ كۈنىلا ھازىرقى ئىراننىڭ ئالىي داھىيسى بولغان . مانا بۇ قېرى ئۇيغۇر كوزىرى بىلەن كۆتۈرۈلۈپ 30 يىلدىن كېيىن بۇ ھالغا كەلدى . ئەمما بۇ تۇزكور ياخشىقىققا يامانلىق قىلىپ ئىرقىي قىرغىنچلىقنى قوللىدى . بەدىلىنى دۆلىتى بىلەن قوشۇپ تۆلىتىمىز .          سايرام ئوغلانى

« ئۇنتۇلغان تارىخىمىزدىن پارچە ». 
كۆك ئەرۋاھ تەمىنلىگەن .

توقماق خەۋەر : بۈگۈن سەھەر ئەردوغاندىن ئەنقەرەدە پاس چىققاندىن كېيىن ، لىۋىيە ھۆكۈمىتى بۈگۈن كەچ تىرىپولىدىن قاس چىقىرىپ ، بىرلا ۋاقىتتا تۈركىيەدىن ھاۋا ، قۇرۇقلۇق ۋە دېڭىزدىن باندىت ھەفتەرگە قارشى ھەربىي ياردەم تەلەپ قىلدى . يېڭى بىر ئۇرۇش تۈركىيەنى كۈتمەكتە . بۇ ئۇرۇشتا غەلىبە قىلىشقا بولىدۇكى ، مەغلۇپ بولۇشقا بولمايدۇ . بۇ ئۇرۇشتا مەغلۇپ بولۇش تۈركىيەنى ئەرەب دېكتاتۇرلىرىنىڭ سېسىق تاپىنى ئاستىدا مىجىلىپ كەتكەن ئەرەب خەلقنىڭ ئۈمۈدىنى يوق قىلىپ ئوتتۇرا شەرقتىكى ئىناۋىتىنى يەر بىلەن يەكسان قىلسا ، دېڭىزدا نۇرغۇن ئىقتىسادىي ۋە سىياسىي مەنپەئەتتىن قۇرۇق قالغاننى ئاز دەپ ، دۆلەت ئىچىدە كۇرد مەسىلىسى ، سۈرىيەدە ئىدلىپ مەسىلىسى ، ئەزەربەيجاندا قاراباغ مەسىلىسى بىراقلا جىددىيلىشىپ خۇددى 1919 - يىلدىكى ئىشغالىيەت ئاستىغا چۈشۈپ قالغان پاجىئەلىك ئەھۋالدىن قېلىشقۇسىز ھالەتكە چۈشۈپ قالىدۇ . ئەسلى ئازراق تەرەققىي قىلىپ كۈچلىنىۋالسا بولاتتى . ئەمما نە ۋاقىت نە شارائىت يار بەرمىدى . « بۈگۈن سەن خوشناڭنىڭ ئوتىنى ئۆچۈرمىسەڭ ، ئوت ساڭا ئەتىلا تۇتىشىپ كېتىدۇ».
« خوشنا بىر كالپۇك ! كالپۇك بولمىسا چىش توڭلايدۇ ».
باندىت ھەفتەر كازاپىدىن بەكرەك جازالىنىشقا لايىق غالچا! 1979 - يىلى 26 - دېكابىر سوۋېت قىزىل ئارمىيىسى ئامۇ دەرياسىدىن ئۆتۈپ ئافغانىستانغا تاجاۋۇز قىلىپ كىردى . 1991 - يىلى 26 - دېكابىر پارچىلانغان سوۋېت ئىتتىپاقى ئەبەدىي يوقىلىپ كەتتى . 2019 - يىلى 26 - دېكابىر ئورۇسلار ۋە تۈركلەر ئۈچۈن تارىخىي قارار قىلىدىغان كۈن!

****.    بابۇر مەسچىتى ۋە ھازىرقى قىسمىتى :

بابۇر شاھ ۋاپات بولۇشتىن ئىككى يىل ئىلگىرى ئۆز نامى بىلەن ئىنشا قىلغان « بابۇر مەسچىتى » 1528 - يىلى بىنا قىلىنغان بولۇپ ، 1992 - يىلى ھىندىلار تەرىپىدىن ۋەيران قىلىنغان ئىدى . مانا ئەمدى بۇ تارىخىي مەسچىت ئۆزىنىڭ 500 يىللىق تەۋەللۇت كۈنىگە ئۇلاشمايلا پۈتۈنلەي چېقىۋېتىلىش خەۋپىگە دۇچ كەلگەن . 2019 - يىلى 9 - نويابىر سوت بۇ جاينى ھىندىلارغا كېسىپ بەرگەن بولۇپ ، ۋاختىدا تەدبىر قوللىنىلمىسا ، 500 يىللىق تارىخقا ۋەكىللىك قىلىدىغان ، شۇنداقلا ھىندىستاندا 333 يىل سەلتەنەت سۈرگەن « موغۇل ئىمپېرىيىسى » مۇشۇ مەسچىت بىلەن قوشۇلۇپ خەلقنىڭ زېھنىدىن ئۆچىدۇ . بابۇر شاھقا ئىگىدارچىلىق قىلىدىغان ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئەھۋالى ئېغىر بولغاچقا ، ئۆزىنى بابۇرشاھقا ئەڭ ھەقلىق دەپ قاراۋاتقان ئافغانىستان ۋە ئۆزبېكىستان ھۆكۈمەتلىرىدىن قىلچە سادا چىقمىغان . چۈنكى ھىندىستاننى بويسۇندۇرۇپ ، كابۇلغا دەپنە قىلىنغان بابۇر شاھنىڭ ۋارىسلىرى دەل ئۇنىڭ نەۋرە ئىنىسى سەئىدخاننى يەكەندە ، تاغىسى سۇلتان ئەھمەدنى ئاقسۇدا ۋە ئۇلۇغ بوۋىلىرى بولغان ئۇۋەيسخان ۋە تۇغلۇق تۆمۈرخاننى غۇلجىدا مۇھاپىزەت قىلىۋاتقان ئۇيغۇرلار ئىدى.

دادىلارغا تەۋسىيە :

دادىغۇ دەپلا سەل قارىماڭ !
مۇستەبىت دادا - تۇخۇ يۈرەك ۋە بۇيۇن ئىگىدىغان بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .
بىپەرۋا دادا - ھەددىن زىيادە ئەركىن ۋە قائىدىسىز بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .
يول قويغۇچى دادا - چەك - چىگرا بىلمەيدىغان يولسىز بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .
شەخسىيەتچى دادا - پىداكار ۋە بالدۇر چوڭ بولۇپ قالغان بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .
نازارەتچى دادا - جاھىل ۋە قايغۇلۇق بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .
ئۇرۇشقاق دادا - ئۇرۇش - جېدەلگە مايىل بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .
ھېسابچى دادا - مەنپەئەتچى بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .
تەنقىدچى دادا - ئۆزىنى كېرەكسىز ۋە يىتەرسىز ھېس قىلىدىغان بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .
ئادىل ۋە مەسئۇلىيەتچان دادا - خۇشال ۋە ئۆزىگە ئىشىنىدىغان بالا يىتىشتۈرۈپ چىقىدۇ .

ئىلمىي خۇشخەۋەر :

ئۈمىد يوق يەرده ئۈمىدنى ئوتتۇرىغا چىقىرىشىمىز بىز ئۈچۈن مەجبۇرىيەتتۇر.(ئالبېرت كامۇس)
‏"Where there is no hope, it is incumbent on us to invent it."
‏Albert Camus
« مۇھاجىرەتتىكى خەلقىمىزگە ئۈمۈد بېرىدىغان زامانىۋى تور ژۇرنىلىنىڭ 4 - سانى نەشىردىن چىقتى . موڭغۇللارنى مەغلۇپ قىلىپ ئىسلام دۇنياسىنى قوغداپ قالغان ئىككى ئۇيغۇر ئەزىمەتتىن ، ماناس دەريا بويىدا توختاپ قالغاندىن كېيىن سىتالىنغا يېزىلغان يېڭى مەكتۇپقىچە بولغان سەرخىل مەزمۇنلار بابۇر شاھنىڭ ۋاپات كۈنى بىلەن پەيدا بولغان تۆۋەن كەيپىياتنى قايتا كۆتۈردى . تارىخ بىلەن ئوزۇقلىنايلى ! ۋەتەندە تۇغۇلغان ھەر بىر ئۇيغۇر ئېغىر دەرىجىدە ساختا ۋە بۇرمىلانغان يالغان تارىختىن زەھەرلەنگەن . شۇڭا تېزدىن داۋالىنىپ ئەسلىگە كەلمىسە پات ئارىدا بولىدىغان ماماتلىق مەيداندا دوغا يارىمايدۇ !»

سالام دوستلار،

«ئۇيغۇر پروجېكت فوندى» چىقىرىدىغان «ئۇيغۇرلار» تور ژۇرنىلىنىڭ 4-سانى ئېلان قىلىندى. بولسا ئۇنىڭدىن ئۆزۈڭلار پايدىلانغاندىن سىرت، ئۇنى يەنە كەڭ تارقىتىپ قويغان بولساڭلار. ئۇنى چۈشۈرىۋېلىش ئۈچۈن ماۋۇ رەسىمنى چەكمەي، مۇشۇ تېكىستنىڭ ئاستىدىكى تور ئۇلىنىشىنى چېكىڭ:

‏https://www.uyghursfoundation.org/img/The%20Uyghurs%204%20.pdf

بۇ ژۇرنالنىڭ بۇرۇنقى سانلىرى بۇ يەردە:

https://www.uyghursfoundation.org/kitaplar.html

2018/ 12/ 26 ـ  دېكابىر    قىزىل مەيدان

2019 - يىلى 26 - دېكابىر      سېۋاستوپول