2020/12/01 00:30

بىلدۈرگۈ:

ۋەتەندىكى تور بېكەتلەردىن ماتېرياللارنى ئەينەن يۆتكەۋاتىمىز، ئاتالغۇلار بىزگە ۋەكىللىك قىلمايدۇ. يوقىلىش ئالدىدا تۇرغان ھۆججەت، يازمىلارنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن، سىزمۇ ماقالە-ئەسەر يوللاڭ.


دۇنيا تارىخىدىكى 17 - ئۆكتەبىر يۈز بەرگەن زور ۋەقەلەر يىلنامىسى

يوللىغۇچى: سايرام ئوغلانى, 2020/11/01 07:37

ئالدىنقى تېما - كېيىنكى تېما

سايرام ئوغلانى


دۇنيادا 17 - ئۆكتەبىر يۈز بەرگەن ئىشلار :

1662 - يىلى چارلىز 2 « ديۇنكېرەك » نى فرانسىيەگە 40 مىڭغا سېتىۋەتكەن .

1777 - يىلى ئامېرىكا ئەنگلىيەنى ساراتوگادا يېڭىپ ، مۇستەقىللىق ئۈچۈن چوڭ قەدەم ئالغان.

1800 - يىلى ئەنگلىيە گوللاندىيەنىڭ ئىلكىدىكى مۇستەملىكە ئارال « كوراساۋ » نى ئىگىلىۋالغان .

1849 - يىلى پولشانىڭ « پېتوفى » سى ۋە « كۈرەش كۈسەن » ئى شابان پارژدا قازا قىلغان.

1912 - يىلى بىرىنچى بالقان ئۇرۇشى پارتلىغان.

1924 - يىلى خانبالىقنىڭ شىمالىي دەرۋازىسى بولغان « ئاق قوۋۇق » تا جەڭ باشلانغان . بۇ جەڭ ئىككى خىتاي مىلىتارستلىرى ئارىسىدا
« شەنخەيگۇەن قوۋۇقى » دا ئېلىپ بېرىلغان.

1932 - يىلى جاڭ كەيشى ئەڭ يېڭى ئۇرۇش ئىستراتېگىيىسى « كومپارتىيەنى قورشاپ يوقىتىش » ئۇرۇش پىلانىنى جاكارلىغان .

1941 - يىلى توجو خېدىكى ياپونىيە ئۇرۇش ۋەزىرى بولۇپ ، ئىچكى كابېنتنى تىزگىنلىگەن. ئامېرىكا بۇنىڭدىن قاتتىق ئەندىشىگە چۈشكەن. چۈنكى بۇ قېتىم ئامېرىكىنىڭ دوستى يېڭىلىپ قالغان . گېرمانىيە بىلەن بىر سەپتە تۇرۇشنى ياقىلايدىغان توجو خېدىكى شۇ يىلى 9 - دېكابىر ھاۋايدىكى پئورل - خاربور پورتىدىكى ئامېرىكا دېڭىز ئارمىيىسىنى زور دەرىجىدە پالەچ قىلغان.

1945 - يىلى تۈلكە جاڭ جىجۇڭنىڭ ھىيلىسى ۋە سوۋېت كونسۇلىنىڭ قاتتىق تەلىپى بىلەن
« شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى » سۆھبەت ۋەكىللىرى ، « ئۈچ ۋىلايەت خەلقى » سۆھبەت ۋەكىللىرى نامى بىلەن ئۇزۇنغا سوزۇلغان تېنچلىق سۆھبىتىنى باشلىغان . ( شۇ چاغدىلا سىتالىن ئۈمۈدى بەربات بولغان ).

1948 - يىلى گومىنداڭنىڭ شەرقىي شىمال تايانچ ئارمىيىسى كومپارتىيەگە تەسلىم بولغان.

1963 - يىلى ب د ت خەۋپسىزلىك كېڭىشى ئامېرىكا ۋە سوۋېتنىڭ تەشەببۇسى بىلەن يادرو قوراللىرىنى بوشلۇققا كىرگۈزۈشنى چەكلەش قارارى ماقۇللىغان.

1963 - يىلى باندىتلار ياردەم بەرگەن 900 مىڭ توننا گۈرۈچ كۇباغا يېتىپ كەلگەن . ( ئەڭ يامان يېرى ، بۇ چاغدا پۈتۈن خىتايدىلا ئەمەس، بەلكى ئەزەلدىن ئاچارچىلىق بولۇپ باقمىغان جەننەت كەبى ۋەتىنىمىزنىڭ جەنۇبىدا ھەر كۈنى 10 مىڭدىن 50 مىڭغىچە كىشى قاتتىق ئاچلىقتىن ئۆلۈپ كېتىۋاتقانىدى . شىمالدا بولسا خەلق 1962 - 1964 - يىللىرى ئاچلىققا چىدىماي سوۋېت تەرەپكە چىقىپ كەتكەن ).

1964 - يىلى ياپونىيە ھۆكۈمىتى ئامېرىكىنىڭ ئوكىناۋادىكى خەلققە زىيانلىق بىر ھەربىي قارارىغا قارشى چىقىپ، ئىجرا قىلدۇرمىغان . بۇ ياپونىيەنىڭ تۇنجى قېتىم ئۆزىنى تىزگىنلەپ تۇرغان دۆلەتكە « ياق » دەپ ئۇتۇشى ھەمدە تۇنجى جۈرئەتلىك قارار چىقىرىشى ھېساپلىنىدۇ

1967 - يىلى ئايسىنگورۇ پۇيى ئۆلۈپ كەتكەن .
پۇيى 1616 - يىلى كېيىنكى جۇرجىت خانلىقىنى قۇرغان نۇرخاچنىڭ ، 1644 - يىلى خىتايغا بېسىپ كىرگەن ، 1755 - يىلى ۋەتىنىمىزگە تاجاۋۇز قىلىشنى باشلىغان مانجۇر خانلىرىنىڭ ئاخىرقى ئەۋلادى بولۇپ ، 1906 - يىلى 7 - فېۋرال تۇغۇلغان . ئۇنىڭ دادىسى گۇاڭشۈ بىلەن مومىسى سىشى تەيخۇ 1908 - يىلى نويابىرنىڭ بېشىدا تەڭلا ئۆلگەندىن كېيىن ، ئۈچ ياشقا توشمىغان پۇيى ئىمپىراتور بولغان . 1908 - يىلى 2 - دېكابىردىن 1912 - يىلى 12 - فېۋرالغا قەدەر ئاخىرقى مەنچىڭ خانى بولغان . يۈەن شىكەي ئۆلگەندىن كېيىن ، خەلقنىڭ ئېتىراپىغا ئېرىشەلمىگەن شىمال مىلىتارستلىرى ئۇنى 1917 - يىلى 1 - ئىيۇلدىن 13 - ئىيۇلغىچە خىتاي ئىمپىراتورى قىلىپ تىكلىگەن . كېيىنچە ياپونىيە 1931 - يىلى مانجۇرىيەنى ئىشغال قىلغاندىن كېيىن پۇيىنى ئوغرىلاپ كېلىپ، ئۇنى 1932 - يىلى مارتتىن باشلاپ ، 1945 - يىلى 17 - ئاۋغۇست سىتالىن ئەسىرگە ئالغۇچە مانجۇرىيە ئىمپىراتورى قىلغان . كېيىن سىتالىن ئۇنى باندىتلارغا ئۆتكۈزۈپ بەرگەندىن كېيىن، 1950 - يىلدىن 1959 - يىلغىچە « ۋەتەن خائىنى » دەپ ئەيىپلىنىپ تۈرمىدە ياتقان . ئاخىرقى ئون يىلدا باندىتلارنىڭ پۇقراسى بولۇپ ياشىغان . « مانا زالىم مانجۇرلارنىڭ ئاقىۋىتى».

1989 - يىلى ئامېرىكىدا قاتتىق يەر تەۋرىگەن .

1994 - يىلى باندىتلارنىڭ داڭلىق « كېپەن ئوغرىلىرى» تۇرپاندىكى يارغول قەدىمكى شەھىرىدە كىشىنى ھەيران قالدۇرىدىغان غايەت زور ئارخىئولوگىيەلىك يادىكارلىقلارنى بايقىغان. ئەمما تەپسىلاتى بىزدىن يوشۇرۇلۇپ كەلگەن.

1995 - يىلى سادام 99.96% ئاۋاز بىلەن ئۇدا سايلانغان . ۋەزىپە مۇددىتى يەتتە يىل بولغان . ئۇ 1979 - يىلدىن بېرى ھۆكۈم سۈرۈۋاتاتتى.

1996 - يىلى بورىس يېلىتسىن رۇسىيە دۆلەت بىخەتەرلىك ئىدارىسى ۋە مىللىي خەۋپسىزلىك ئورگىنىنىڭ باشلىقى لېبىدنى قالدۇرۇۋەتكەن. بۇ كېيىنچە ۋىلادىمىر پۇتىننىڭ باش كۆتۈرۈشىگە تارىخي پۇرسەت ھازىرلاپ بەرگەن .

17 - ئۆكتەبىر « خەلقئارا نامراتچىلىقنى تۈگىتىش كۈنى » ئىكەن . دۇنيادىكى بارلىق نامراتلىقنىڭ تۈپكى سەۋەبى پۇلنى ھەممىدىن چوڭ بىلىدىغان باندىتلارنىڭ يەر شارى ئىقتىسادىنى تىزگىنلىۋېلىشىدۇر .

2019 - يىلى 17 - ئۆكتەبىر.    ماتەملىك پەيشەنبە